به گزارش کلبه خبر به نقل از «سبلان ما»، بحران آب در اردبیل دیگر از جنس خبرهای فصلی و تکراری نیست که هر تابستان با چند گزارش از افت فشار و آبرسانی سیار آغاز شود و با چند وعده برای اصلاح شبکه به پایان برسد. آنچه امروز در استان دیده می‌شود، بیش از آنکه «کم‌آبی» به معنای ساده کلمه باشد، نشانه ورود استان به مرحله‌ای از ناترازی آب است؛ ناترازی میان منبع و مصرف، میان سد و شبکه، میان چاه و برق، میان جمعیت ثابت و جمعیت شناور، و میان آنچه در طرح‌ها پیش‌بینی شده با آنچه در روستا و شهر به دست مردم می‌رسد.

ظاهر ماجرا هنوز ممکن است گمراه‌کننده باشد. اردبیل در ذهن عمومی، استانی سردسیر با بارش‌های قابل توجه و پشتوانه طبیعی سبلان است. اما این تصویر اقلیمی، دیگر به‌تنهایی ضامن امنیت آبی نیست. هشدار خشکسالی انباشته ۲۴ ماهه در بخش‌های مرکزی، غربی و جنوب‌غربی استان نشان می‌دهد که افت منابع پایه، آرام و پیوسته در حال اثرگذاری است؛ به‌ویژه زمانی که با فرسودگی شبکه، افزایش مصرف، توسعه بی‌ضابطه برخی الگوهای بهره‌برداری و اختلال‌های انرژی همراه می‌شود.

از همین زاویه است که آمار شهرستان‌های درگیر تنش، معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. در کوثر بیش از ۵۰ درصد روستاها در تابستان با کمبود آب و افت فشار روبه‌رو می‌شوند. در نمین دست‌کم ۹ روستا درگیر تنش آبی‌اند. در خلخال این عدد به ۳۵ روستا می‌رسد. گرمی با ۳۰ روستا درگیر تنش آبی، یکی از شکننده‌ترین نقاط استان است. در مشگین‌شهر اگرچه شمار روستاهای دارای تنش از بیش از ۴۰ روستا به ۱۵ روستا کاهش یافته، اما این کاهش به معنای پایان بحران نیست. سرعین نیز هرچند با الگوی روستایی گسترده تنش معرفی نشده، اما به‌دلیل فشار گردشگری و محدودیت خط انتقال، در آستانه یک آسیب‌پذیری ساختاری قرار گرفته است. تنها پارس‌آباد در این میان فعلاً تصویر باثبات‌تری ارائه می‌دهد.

این پراکندگی جغرافیایی یک نکته مهم را روشن می‌کند: بحران آب در استان اردبیل، محصور در یک اقلیم یا یک شهرستان نیست. بخش‌هایی از جنوب استان با ضعف شبکه و مصرف غیرمجاز درگیرند، نواحی غربی با افت منابع و انتقال دشوار، و مناطق گردشگرپذیر با شوک تقاضای فصلی مواجه شده‌اند.

کوثر؛ جایی که سد به امنیت آبی تبدیل نشده است

در کوثر، تنش آبی فقط محصول خشکسالی نیست. این شهرستان نمونه روشنی از فاصله میان «وجود منبع» و «دسترسی پایدار» است. وقتی مسئول شهرستان می‌گوید بیش از ۵۰ درصد روستاها در تابستان درگیر تنش می‌شوند، در واقع از یک مسئله مدیریتی عمیق‌تر خبر می‌دهد: اینکه ظرفیت‌های تأمین، هنوز به شبکه‌ای مطمئن برای روستاها تبدیل نشده‌اند.

در اینجا نام سد گیوی اهمیت پیدا می‌کند. وجود چنین ظرفیتی در ذهن افکار عمومی باید به معنای کاهش نگرانی از آب باشد، اما آنچه در عمل رخ داده این است که تکمیل‌نشدن زیرساخت انتقال، فاصله میان پروژه و زندگی روزمره را حفظ کرده است. نتیجه آن است که روستاها در زمان اوج مصرف، همچنان بر مدار کمبود و افت فشار می‌چرخند.

۵۰ روستای شهرستان کوثر با تنش آبی مواجه‌اند

شجاع اقبالی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»،  با بیان اینکه بیش از ۵۰ درصد روستاهای شهرستان(از ۱۰۰ روستای شهرستان کوثر) در فصل تابستان با تنش آبی مواجه می‌شوند، اظهار داشت: اجرای شبکه آبرسانی از سد گیوی، اصلاح شبکه‌های فرسوده و حفر چاه‌های جدید در دستور کار قرار دارد و با وجود بارش‌های مناسب امسال، مدیریت مصرف و تأمین اعتبارات همچنان ضروری است.

اقبالی ادامه داد: عملیات اجرایی شبکه آبرسانی آغاز شده و همزمان حفر چاه‌های جدید آب شرب نیز در حال انجام است تا منابع تأمین آب در مناطق دارای تنش تقویت شود.

طبق اظهارات فوق مشکل شهرستان کوثر فقط کمبود آب نیست؛ کمبود زمان و اعتبار هم هست. وقتی افق تکمیل شبکه چندساله تعریف می‌شود و هم‌زمان روستاها در تابستان با تنش روبه‌رو هستند، شکافی به وجود می‌آید که با آبرسانی سیار یا حفر چند چاه موقت پر نمی‌شود. این ابزارها فقط بحران را مدیریت می‌کنند، نه اینکه آن را حل کنند. به بیان دیگر، کوثر روی مرزی ایستاده که در آن هر تأخیر عمرانی، خود را مستقیم در زندگی روستایی نشان می‌دهد.

نمین؛ تنش آبی در سایه چشمه‌های ضعیف و مصرف فشرده

در نمین، صورت مسئله با کوثر فرق دارد. اینجا بحران بیش از آنکه از نبود یک پروژه بزرگ ناشی شود، از تلاقی چند فشار هم‌زمان ساخته می‌شود. ۹ روستا درگیر تنش‌اند؛ عددی که شاید در نگاه اول کوچک‌تر از آمار برخی شهرستان‌ها باشد، اما از نظر تحلیلی بسیار معنادار است، چون دلایل آن متنوع و به‌هم‌پیوسته‌اند که کاهش سطح آب‌های زیرزمینی، خشکسالی، خشک شدن چشمه‌ها، افزایش تعداد مشترکان، حضور مسافران تابستانی و رشد مصرف غیرمجاز و باغی از جمله آن است.

نمین از جمله مناطقی است که در آن مرز میان آب شرب، آب معیشت و آب ناشی از توسعه محلی روزبه‌روز باریک‌تر شده است. هرگاه چشمه‌ای ضعیف می‌شود یا سطح آب زیرزمینی پایین می‌رود، شبکه شرب باید فشار بیشتری تحمل کند؛ اما اگر در همان زمان باغات گسترش یابند یا حضور فصلی مسافران تقاضا را بالا ببرد، این فشار چند برابر می‌شود.

۹ روستای شهرستان نمین دچار تنش آبی هستند

بهنام شهبازی، در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»،  ضمن تشریح وضعیت تأمین آب شرب در مناطق روستایی شهرستان نمین اظهار داشت: روستاهای لرون، آرخازلو، یونجالو، عنبران علیا، نظرعلی‌کندی، سوها، نیارق، آلادیزگه، قشلاق پلازیر مناطقی هستندکه  تنش آبی دارند.

خلخال؛ فرسودگی شبکه و انحراف آب شرب به باغ‌ها

در خلخال، عدد تنش آبی به ۳۵ روستا رسیده است؛ رقمی که این شهرستان را در زمره کانون‌های مهم بحران در جنوب استان قرار می‌دهد. اما آنچه این عدد را مهم‌تر می‌کند، علت‌های آن است. در اینجا، بحران فقط از آسمان و بارش نمی‌آید؛ بخشی از آن از دل خود شبکه و بخشی از آن از رفتار مصرفی بیرون می‌زند.

فرسودگی شبکه باعث می‌شود بخشی از آب پیش از رسیدن به مشترک از دست برود یا فشار مؤثر خود را از دست بدهد. اما این همه ماجرا نیست. استفاده غیرمجاز از آب شرب برای آبیاری باغ‌ها و باغچه‌ها، توازن مصرف را برهم می‌زند و ماهیت شبکه را تغییر می‌دهد. شبکه‌ای که برای تأمین آب شرب طراحی شده، وقتی بار باغی و کشاورزی به آن تحمیل می‌شود، به‌طور طبیعی از نقطه تعادل خارج می‌شود.

تنش آبی در ۳۵ روستای خلخال

حسین وطن‌دوست در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»،  با اشاره به روزهای گرم امسال در رابطه با وضعیت تأمین آب شرب پایدار در مناطق روستایی و شهری شهرستان خلخال اظهار داشت: در حال حاضر ۳۵ روستای شهرستان با تنش آبی مواجه هستند که عمده دلایل آن شامل خشکسالی‌های متوالی، کاهش چشمگیر نزولات جوی، نبود منابع آب پایدار و فرسودگی شبکه‌های توزیع است.

وی با تأکید بر اینکه پروژه‌های متعددی برای رفع این نقیصه در حال اجراست، افزود: مهندسی مجدد چاه‌های موجود و اجرای مجتمع‌های بزرگ آبرسانی در اولویت قرار گرفته است که از جمله پروژه‌های مهم می‌توان به مجتمع‌های آبرسانی خورش‌رستم (برای روستاهای اهل تسنن)، مجتمع بفراجرد، ایستگاه پمپاژ لرد، و پروژه‌های آبرسانی در روستاهای خمس، لنبر، مجره و اصلاح شبکه و احداث مخزن در روستای شال اشاره کرد.

فرماندار خلخال گفت: همچنین در سطح شهرهای خلخال و هشتجین نیز اصلاح شبکه آب به طور جدی در حال پیگیری است.

وی با بیان اینکه مشکل اصلی در مسیر اجرای پروژه‌ها، محدودیت‌های مالی است، تصریح کرد: در صورت تأمین به‌موقع و کافی اعتبارات مورد نیاز، پیش‌بینی می‌شود این پروژه‌ها تا پایان سال جاری و یا نیمه اول سال آینده به بهره‌برداری کامل برسند.

وطن‌دوست درباره مدیریت وضعیت موجود در تابستان پیش‌رو گفت: تأمین آب شرب روستاهای دارای تنش با استفاده از تانکرهای سیار و در صورت لزوم توزیع آب بسته‌بندی در دستور کار قرار دارد. با این حال، متأسفانه استفاده غیرمجاز از آب شرب برای آبیاری باغ‌ها و باغچه‌ها، توازن عرضه و تقاضا را برهم زده و به یکی از مهم‌ترین چالش‌های ما تبدیل شده است.

وی با تأکید بر اینکه عبور از شرایط فعلی کم‌آبی نیازمند همراهی همگانی است، خاطرنشان کرد: هرچند وضعیت منابع آبی نسبت به سال‌های گذشته به دلیل بارش‌های اخیر شرایط بهتری دارد، اما بدون همکاری مردم در رعایت الگوی مصرف و جلوگیری از مصارف غیرضروری، شاهد کمبود خواهیم بود.

فرماندار خلخال ادامه داد: از همشهریان عزیز درخواست داریم ضمن پرهیز از استفاده غیرمجاز از آب شرب برای امور کشاورزی، در شناسایی انشعابات غیرقانونی با مأموران اداره آب و فاضلاب همکاری کنند تا بتوانیم با مدیریت درست، تابستان امسال را با تنش کمتری نسبت به سنوات گذشته پشت سر بگذاریم.

اهمیت خلخال در این است که بحران آن، چهره اجتماعی‌تر مسئله آب را آشکار می‌کند. اگر در کوثر مشکل اصلی فاصله میان سد و شبکه بود، در خلخال مشکل به‌هم‌خوردن نسبت میان زیرساخت و رفتار بهره‌برداری است. این یعنی حتی اگر پروژه‌های عمرانی هم پیش بروند، بدون کنترل مصرف نادرست، بخشی از بحران بازتولید خواهد شد.

گرمی؛ ناترازی آب وقتی به ناترازی انرژی وصل می‌شود

گرمی با ۳۰ روستای دارای تنش آبی، یکی از پیچیده‌ترین پرونده‌های استان را دارد. پیچیدگی از آنجا آغاز می‌شود که تأمین آب این شهرستان به خطوط انتقال طولانی و ایستگاه‌های پمپاژ وابسته است. هرچه فاصله منبع تا مصرف بیشتر باشد، هزینه نگهداری، میزان استهلاک و احتمال اختلال نیز بیشتر می‌شود.

اینجاست که بحران آب در گرمی، از یک بحران خدماتی فراتر می‌رود و به مسئله آب – انرژی تبدیل می‌شود. قطعی برق، ضعف پمپاژ و ناترازی انرژی می‌تواند مستقیماً به افت فشار آب یا بی‌ثباتی در تأمین منجر شود. این نقطه‌ای است که بسیاری از تحلیل‌های ساده از آن عبور می‌کنند؛ در حالی که در عمل، آب بدون برق در چنین شهرستانی قابل اتکا نیست.

تنش آبی در ۳۰ روستای شهرستان گرمی

 محمدعلی پیرزاده در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، با بیان اینکه کمبود منابع تأمین آب شرب، کاهش نزولات جوی و تداوم خشکسالی باعث تنش آبی در ۳۰ روستا شده است، افزود: برای رفع این مشکل و افت فشار در محلات بالادست شهری پیشنهاد تأمین منابع آب جایگزین از پروژه سد سینه سر، لایروبی و کف شکنی چاه‌های موجود و بهسازی چشمه‌ها و لایروبی قنات به مسئولین ارشد شهرستانی و استانی ارائه شده است.

وی با اشاره به پروژه‌های در حال اجرای ابرسانی به بخش موران در قالب سه‌فاز افزود: مجتمع‌های آب‌رسانی تک روستایی هم در قالب پروژه‌های شهید بالازاده، روستاهای اینی، قوزلو، مزرعه، اظماره، تپه، خان بلاغی و تولون را شامل می‌شود.

 مدیر امور آب‌وفاضلاب گرمی با بیان اینکه در شرایط هزینه‌کردهای موجود انتظار می‌رود اعتبار تخصیصی در حوزه آب در الویت باشد، گفت: پروژه‌های آب‌رسانی به ۷ روستای اینی، قوزلو، مزرعه، اظماره، تپه و تولون با ۵۰درصد پیشرفت فیزیکی در حال اجراست و در صورت تأمین اعتبار به‌موقع تا پایان سال جاری به بهره‌برداری می‌رسد.

 پیرزاده گفت: فرهنگ‌سازی و بهینه‌سازی مصرف آب، اصلاح و استانداردسازی شبکه توزیع و انشعابات، شناسایی و قطع انشعابات غیرمجاز، تعویض کنتورهای خراب و کم‌کار، رفع به‌موقع اتفاقات خطوط انتقال شبکه توزیع، اطلاع‌رسانی برای صرفه‌جویی از طریق رسانه‌های سمعی و بصری، تعمیرات و اورهال الکتروپمپ‌ها و تابلوهای برق ازجمله راهکارهای مدیریت آب در پیک مصرف تابستانی است.

 وی دوری و فاصله زیاد و ۶۷ کیلومتری تنها منبع تأمین آب شرب شهرستان از کانال کشاورزی جعفرآباد مغان، هزینه زیاد استهلاک و تعمیرات خطوط انتقال و تجهیزات الکتروپمپ ایستگاه‌های پمپاژ، هزینه زیاد برق ایستگاه‌ها، قطع مکرر برق ایستگاه‌های پمپاژ و ایجاد ناترازی و کمبود انرژی و نبود منبع آب جایگزین را مهم‌ترین چالش پیشروی آب گرمی عنوان کرد.

 مدیر امور آب‌وفاضلاب گرمی در پایان سخنان خود ضمن تقدیر و تشکر از شهروندانی که الگوی مصرف را مراعات می‌کنند، خاطرنشان کرد: به علت قطعی مکرر برق ایستگاه‌های پمپاژ آب‌رسانی و ایجاد ناترازی و کمبود انرژی از همه مشترکین خواست ضمن مدیریت و رعایت الگوی مصرف از شستشوهای غیرضرور با آب شرب ازجمله شستشوی فرش، ماشین و حیاط و… جدا خودداری شود.

 گرمی نشان می‌دهد که در برخی نقاط استان، حتی اگر منبع آبی از نظر فیزیکی موجود باشد، وابستگی بالا به پمپاژ و انتقال، تاب‌آوری سامانه را کاهش می‌دهد. از این رو، هر سیاستی برای مهار تنش آب در شمال و غرب استان، ناگزیر باید هم‌زمان به امنیت انرژی نیز فکر کند. در غیر این صورت، سرمایه‌گذاری در آب، زیر سایه بی‌ثباتی برق ناقص خواهد ماند.

مشگین‌شهر؛ بهبود نسبی، اما نه پایان مسئله

مشگین‌شهر یکی از معدود شهرستان‌هایی است که در آن می‌توان از کاهش تنش سخن گفت. شمار روستاهای دارای تنش از بیش از ۴۰ روستا به ۱۵ روستا رسیده است. این کاهش، به خودی خود خبر مهمی است، چون نشان می‌دهد در کنار اثر بارش‌های بهتر، اجرای برخی پروژه‌ها و پیگیری طرح‌های محرومیت‌زدایی توانسته بخشی از فشار را کم کند.

اما همین تصویر اگر دقیق‌تر خوانده شود، هنوز شکنندگی را پنهان نمی‌کند. ۱۵ روستای دارای تنش، در استانی با این حجم از پروژه و برنامه، عدد کوچکی نیست. افزون بر آن، هرگاه علت بهبود به بارش یا تقویت موقت برخی خطوط وابسته باشد، هنوز نمی‌توان از پایداری قطعی سخن گفت.

تنش آبی در روستاهای مشگین‌شهر کاهش یافت

محمدرضا خلاشی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، از بهبود وضعیت تأمین آب شرب روستاهای شهرستان مشگین‌شهر خبر داد و گفت: سال گذشته از مجموع ۱۳۲ روستای تحت پوشش امور آب و فاضلاب شهرستان، بیش از ۴۰ روستا با تنش آبی مواجه بودند، اما با لطف خداوند متعال و بارندگی‌های مناسب اخیر که موجب افزایش دبی چشمه‌ها و چاه‌های آب شده است، تعداد روستاهای دارای تنش آبی به کمتر از ۱۵ روستا کاهش‌یافته است.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای تأمین آب پایدار روستاها در شهرستان مشگین‌شهر افزود: پروژه آب‌رسانی به ۲۰۹ روستا و پنج شهر با عنوان مجتمع آب‌رسانی شهید سلیم‌زاده از ابتدای دهه ۸۰ آغاز شده بود، اما به دلیل کمبود اعتبارات و مشکلات اجرایی، عملیات آن متوقف شد ه بود که خوشبختانه با پیگیری‌های نماینده مردم شهرستان در مجلس شورای اسلامی و مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان، اجرای این پروژه از ابتدای سال جاری از سر گرفته شده و در صورت تخصیص به‌موقع اعتبارات، سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید.

مدیر آب و فاضلاب شهرستان مشگین‌شهر ادامه داد: همچنین پروژه‌های آب‌رسانی در قالب طرح محرومیت‌زدایی در ۴۳ روستای شهرستان از سال ۱۴۰۱ آغاز شده و تاکنون پیشرفت فیزیکی قابل‌توجهی داشته است.

وی با اشاره به دیگر طرح‌های در دست اجرا گفت: پروژه مجتمع آب‌رسانی شهید سلیم‌زاده، حفر چاه‌های آب شرب در روستاهای قادرلو، قانلوبلاغ و شورگل و همچنین اصلاح شبکه‌های آب‌رسانی در سطح شهرستان از مهم‌ترین پروژه‌های در حال اجرا هستند که در صورت تأمین اعتبارات لازم، پروژه شهید سلیم‌زاده تا ۱۸ ماه آینده و سایر پروژه‌ها نیز تا یک سال آینده به بهره‌برداری خواهند رسید.

خلاشی با بیان اینکه امسال تاکنون هیچ مشکلی در تأمین آب شرب شهر مشگین‌شهر وجود نداشته است، اظهار کرد: نیروهای بهره‌برداری شرکت به‌صورت شبانه‌روزی در آماده‌باش قرار دارند و در صورت افت فشار شبکه، با تنظیم شیرآلات، مدیریت مخازن ذخیره، اجرای برنامه‌های تعمیر و نگهداری (PM)، فعال نگه‌داشتن ایستگاه‌های پمپاژ و همچنین آب‌رسانی سیار با دو دستگاه تانکر، نسبت به تأمین آب شرب سالم و بهداشتی شهروندان و روستاهای موردنیاز اقدام می‌کنند.

وی مهم‌ترین چالش فعلی در تأمین آب شرب را قطعی‌های مکرر برق و کاهش دبی برخی چاه‌های آب عنوان کرد و از مشترکان خواست با رعایت الگوی مصرف، از آبیاری باغچه‌ها و مزارع با آب شرب به‌ویژه در فصل گرما خودداری کنند.

مدیر آب و فاضلاب شهرستان مشگین‌شهر تأکید کرد: در نیمه دوم سال، منابع آبی موجود پاسخگوی نیاز بیشتر روستاهاست، اما در نیمه نخست سال و هم‌زمان با افزایش دما، استفاده از آب شرب برای آبیاری باغچه‌ها و مزارع موجب افت فشار و حتی قطع آب در شبکه توزیع می‌شود.

وی در پایان با اشاره به بارندگی‌های مناسب سال گذشته و ذخیره مطلوب برف در ارتفاعات اظهار امیدواری کرد: با همراهی مردم در مدیریت مصرف آب، امسال مشکلی در تأمین آب شرب شهرستان نخواهیم داشت و وضعیت تأمین آب روستاها نسبت به سال گذشته به‌مراتب بهتر و مطلوب‌تر خواهد بود.

مشگین‌شهر از این جهت مهم است که نمونه‌ای از اثرگذاری نسبی مداخله را نشان می‌دهد؛ یعنی می‌توان تنش را کم کرد. اما همین تجربه هم ثابت می‌کند که کاهش تنش لزوماً به معنای برطرف شدن ریشه‌های بحران نیست. به عبارت روشن‌تر، اگر پروژه‌ها نیمه‌کاره بمانند یا افت بارش بازگردد، امکان بازگشت تنش وجود دارد.

سرعین؛ گردشگری، مصرف شناور و ضرورت خط دوم

سرعین وضعیت متفاوتی دارد. این شهرستان شاید در فهرست کلاسیک روستاهای متعدد دارای تنش آبی مثل خلخال یا گرمی قرار نگیرد، اما از نظر ساختاری در معرض یک فشار خاص است: مصرف شناور ناشی از گردشگری. شهری که در بخشی از سال چند برابر جمعیت ثابت خود مصرف‌کننده دارد، نمی‌تواند فقط با زیرساختی متناسب با جمعیت ساکن اداره شود.

ضرورت اجرای خط دوم انتقال و احداث مخزن ۵ هزار مترمکعبی از همین منطق ناشی می‌شود. در چنین شهری، آب فقط یک خدمت عمومی نیست؛ پشتوانه اقتصاد محلی، گردشگری، اشتغال و اعتبار خدمات شهری است. هر اختلال در تأمین آب، نه‌تنها شهروندان بلکه کل زنجیره خدمات و پذیرش گردشگر را دچار مشکل می‌کند.

پایداری آب شرب سرعین تقویت می‌شود

باقر باقرزاده در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، اظهار داشت: تأمین آب شرب پایدار یکی از مهم‌ترین مطالبات مردم و از اولویت‌های اصلی مدیریت شهرستان سرعین است.

وی با اشاره به بررسی آخرین وضعیت پروژه‌های حوزه آب و فاضلاب شهری و روستایی سرعین افزود: در نشست مشترک با مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اردبیل، روند اجرای طرح‌های زیرساختی این حوزه بررسی و بر تسریع در عملیات اجرایی پروژه‌ها تأکید شد.

فرماندار سرعین با تأکید بر ضرورت تقویت منابع آبی شهر سرعین بیان کرد: ایجاد خط دوم انتقال آب به عنوان مسیر احتیاط و پدافند غیرعامل، از اولویت‌های حیاتی شهرستان محسوب می‌شود.

وی ادامه داد: اجرای این خط می‌تواند نقش مهمی در افزایش پایداری شبکه تأمین آب شهر سرعین داشته باشد و در شرایط بحرانی، ضریب اطمینان تأمین آب را افزایش دهد.

باقرزاده با بیان اینکه تکمیل زیرساخت‌های تأمین آب پایدار باید با سرعت بیشتری دنبال شود، گفت: تقویت منابع آبی، توسعه شبکه‌های مورد نیاز و اجرای طرح‌های پشتیبان، مهم‌ترین راهکارهای کاهش تنش آبی در مناطق مختلف شهرستان است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت آب شرب روستاها تصریح کرد: در حال حاضر روستاهای آتشگاه، اوجور، بنمار و چند روستای دیگر با مشکلاتی در تأمین آب شرب مواجه هستند.

فرماندار سرعین افزود: رفع این مشکلات نیازمند توجه ویژه، تصمیم‌گیری فوری و اقدام عملیاتی از سوی دستگاه‌های متولی است.

وی اظهار داشت: از مجموعه شرکت آب و فاضلاب خواسته شده است با برنامه‌ریزی مناسب و اتخاذ تدابیر لازم، هرچه سریع‌تر برای رفع مشکلات موجود در روستاهای درگیر تنش آبی اقدام کند.

فرماندار سرعین با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای تأمین اعتبار طرح‌های آبرسانی شهرستان گفت: یکی از محورهای مهم نشست اخیر، بررسی موضوع تأمین اعتبار برای احداث مخزن ۵ هزار مترمکعبی سرعین بود.

وی افزود: این پروژه از طرح‌های مهم حوزه آبرسانی شهرستان به شمار می‌رود و می‌تواند در مدیریت مصرف، ذخیره‌سازی و افزایش پایداری تأمین آب نقش‌آفرین باشد.

باقرزاده بیان کرد: مقرر شده است با پیگیری‌های انجام‌شده، عملیات کلنگ‌زنی مخزن ۵ هزار مترمکعبی سرعین در هفته دولت سال جاری آغاز شود.

فرماندار سرعین با تأکید بر ضرورت نظارت دقیق در فرآیند انتخاب پیمانکاران اظهار کرد: برای ارتقای کیفیت خدمات و جلوگیری از هدررفت منابع، باید از پیمانکاران توانمند، واجد شرایط و دارای سابقه مناسب استفاده شود.

وی ادامه داد: انتخاب درست پیمانکاران موجب می‌شود پروژه‌ها با کیفیت مطلوب و در زمان مناسب اجرا شده و مردم سریع‌تر از نتایج طرح‌های زیرساختی بهره‌مند شوند.

باقرزاده گفت: طی مدت گذشته اقدامات قابل توجهی در حوزه توسعه فاضلاب و بهبود وضعیت آب شرب روستایی انجام شده، اما همچنان برخی مناطق با چالش‌هایی روبه‌رو هستند که باید با سرعت بیشتری مورد رسیدگی قرار گیرند.

سرعین یادآوری می‌کند که تنش آبی همیشه با تعداد زیاد روستاهای درگیر سنجیده نمی‌شود. گاهی مسئله در حساسیت کارکردی یک شهر نهفته است. شهری که به اقتصاد گردشگری متکی است، حتی با یک محدودیت ساختاری در انتقال آب، در معرض بحرانی بزرگ‌تر از جمعیت ثابت خود قرار می‌گیرد.

پارس‌آباد؛ نمونه‌ای از پایداری نسبی

در میان شهرستان‌های مطرح‌شده، پارس‌آباد فعلاً چهره‌ای باثبات‌تر دارد. این ثبات، به‌ویژه در مقایسه با گرمی، خلخال یا کوثر، اهمیت تحلیلی دارد. زیرا نشان می‌دهد هر جا ظرفیت تصفیه، ذخیره و مدیریت فشار شبکه متناسب‌تر عمل کرده، می‌توان از شدت تنش کاست یا از ورود به بحران گسترده جلوگیری کرد.

هیچ منطقه‌ای در پارس‌آباد تنش‌آبی ندارد

مدیر امور آب و فاضلاب شهرستان پارس‌آباد گفت: با وجود اینکه امسال گرمای هوا نسبت به سال گذشته به‌مراتب بیشتر بوده است اما با برنامه‌ریزی و اقدامات انجام‌شده هیچ‌یک از مناطق شهری و روستایی شهرستان با تنش آبی مواجه نیست.

وی همچنین از اجرای پروژه تأمین فشار آب روستای تکله با اعتباری بالغ بر ۳۰ میلیارد تومان خبر داد و افزود: برای تأمین پایدار آب بخش شرقی پارس‌آباد نیز خط انتقال آب روستای تکچی در حال اجراست و با بهره‌برداری از این طرح، آب روستای تکچی از تصفیه‌خانه ۳۲ روستا منفک شده و از طریق خط انتقال مغانسر تأمین خواهد شد؛ اقدامی که موجب افزایش پایداری شبکه و رفع افت فشار آب در بخش شرقی شهرستان می‌شود.

وی با بیان اینکه در زمان اوج مصرف، سه تصفیه‌خانه، ایستگاه‌های پمپاژ و پکیج پمپاژ تکله با حداکثر ظرفیت در مدار بهره‌برداری قرار دارند، تصریح کرد: در بخش شهری هیچ مشکلی از نظر تأمین آب وجود ندارد. در حالی که میزان مصرف آب شهر بین ۴۵۰ تا ۵۰۰ لیتر بر ثانیه است، ظرفیت تولید و تأمین آب ۶۰۰تا۶۲۰ لیتر بر ثانیه نیز می‌رسد.

با این حال، پارس‌آباد نباید به‌عنوان استثنایی آرام‌بخش خوانده شود، بلکه باید آن را به‌عنوان نمونه‌ای از پیشگیری مؤثرتر دید. اگر روند مصرف یا فشار اقلیمی تغییر کند، پایداری فعلی نیز نیازمند پشتیبانی مداوم خواهد بود. به بیان دیگر، پارس‌آباد ثابت می‌کند که بحران آب قابل مدیریت است، اما نه بدون سرمایه‌گذاری و مراقبت دائمی.

خشکسالی انباشته استان؛ زمینه‌ای که این خبرها را به هم وصل می‌کند 

نقش خشکسالی انباشته ۲۴ ماهه در فهم این وضعیت تعیین‌کننده است. این خشکسالی به این معنا نیست که لزوماً در تمام ماه‌ها بارش صفر بوده؛ بلکه معنایش این است که در یک بازه طولانی، مجموع شرایط اقلیمی، بازسازی طبیعی منابع را کند یا مختل کرده است. در چنین شرایطی، چشمه‌ها کم‌جان‌تر می‌شوند، سفره‌های زیرزمینی فرصت ترمیم پیدا نمی‌کنند و شبکه‌هایی که پیش‌تر هم با فشار روبه‌رو بودند، سریع‌تر وارد وضعیت هشدار می‌شوند.

 طبق این پهنه‌بندی خشکسالی هواشناسی، بخش‌های مرکزی، غربی و جنوب‌غربی استان اردبیل به‌عنوان مناطق برجسته درگیر خشکسالی انباشته، دقیقاً همان پهنه‌هایی هستند که اخبار تنش آبی در آن‌ها نیز پررنگ‌تر دیده می‌شود. این هم‌پوشانی، اتفاقی نیست. در واقع، خشکسالی نقش زمینه خاموش را برای همه بحران‌های محلی بازی می‌کند؛ همان عاملی که شاید هر روز دیده نشود، اما تقریباً در همه شهرستان‌ها اثر خود را در عمق مسئله گذاشته است.

به بیان روشن‌تر خشکسالی انباشته ۲۴ ماهه در بخش‌های مرکزی، غربی و جنوب‌غربی استان یعنی بسیاری از منابع، پیش از رسیدن به تابستان امسال هم زیر فشار بوده‌اند. این وضعیت به‌ویژه در شهرستان‌هایی که بر چشمه‌ها، چاه‌ها یا منابع محلی متکی‌اند، اثر مستقیم دارد.

از سوی دیگر مجوز ماده ۲۳ برای بهره‌گیری از سد عمارت در شمال استان، نشان می‌دهد که مسئله فقط مدیریت مصرف نیست؛ بخشی از استان نیازمند بازطراحی جدی در معماری تأمین آب است. این یعنی خطوط انتقال جدید، مخازن، تقویت تأسیسات و اتصال بهتر منابع بزرگ به شبکه‌های محلی باید از سطح وعده و مصوبه، به مرحله اجرا برسد.

یک داده مهم دیگر هم به این تصویر معنا می‌دهد طبق اسناد اعلامی مدیرعامل آبفای استان اردبیل سرانه مصرف ۲۳۰ تا ۳۰۰ لیتر در برخی نقاط اردبیل در برابر استاندارد ۱۴۵ لیتر است که این فاصله صرفاً یک اختلاف عددی نیست؛ سندی از ناترازی مصرف است. تا وقتی مصرف واقعی با ظرفیت طراحی‌شده این‌همه فاصله دارد، هر پروژه جدید نیز دیر یا زود زیر فشار تقاضا فرسوده خواهد شد.

اردبیل باید از مدیریت تابستانی  عبور کند 

اگر از کنار هم گذاشتن آمارها و روایت‌ها به یک جمع‌بندی برسیم، نتیجه روشن است: مسئله امروز اردبیل را نمی‌توان فقط با واژه «کم‌آبی» توضیح داد. استان با نوعی ناهماهنگی ساختاری همچون ناهماهنگی میان اقلیم و الگوی مصرف، میان منبع و شبکه، میان پروژه و اعتبار، و میان سامانه آب و سامانه برق مواجه است.

در کوثر، بیش از نیمی از روستاها هنوز چشم‌انتظار تبدیل ظرفیت سد به شبکه پایدارند. در نمین، ۹ روستا زیر فشار هم‌زمان خشکسالی، چشمه‌های ضعیف و مصرف فصلی قرار دارند. در خلخال، ۳۵ روستا نشان می‌دهند که فرسودگی شبکه و استفاده نادرست از آب شرب چگونه بحران را تشدید می‌کند. در گرمی، ۳۰ روستا یادآورند که آب بدون برق و انتقال مطمئن، پایداری ندارد. در مشگین‌شهر، کاهش تنش تا ۱۵ روستا امیدبخش است، اما هنوز نهایی نیست. سرعین هشدار می‌دهد که گردشگری بدون تقویت زیرساخت آبی، به آسیب‌پذیری تبدیل می‌شود.

اردبیل اکنون در نقطه‌ای ایستاده که باید تصمیم بگیرد: آیا می‌خواهد هر سال بحران را با ابزارهای موقت، از تانکر تا جیره‌بندی، عقب بزند؛ یا می‌خواهد با نگاهی تازه، امنیت آبی را در مقیاس استانی بازتعریف کند؟ پاسخ این پرسش، فقط در آسمان و بارش نیست؛ در بودجه، شبکه، نظارت، الگوی مصرف و اراده‌ای نهفته است که باید آب را نه یک مسئله فصلی، بلکه یک اولویت توسعه‌ای ببیند.

به بیان دیگر اردبیل اگر بخواهد از این وضعیت عبور کند، باید از «مدیریت تابستانی آب» فراتر برود. تانکر، جیره‌بندی، توصیه به صرفه‌جویی و وعده تکمیل پروژه‌ها، همگی برای مهار کوتاه‌مدت لازم‌اند؛ اما کافی نیستند. استان نیازمند یک نگاه بازتنظیم‌شده است: تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، کاهش هدررفت شبکه، مهار مصارف غیرمجاز، انطباق ظرفیت تأمین با جمعیت شناور، و مهم‌تر از همه، بازتعریف آب به‌عنوان یک مسئله توسعه‌ای نه صرفاً خدماتی است.

انتهای پیام/